Trang chủ Hỗ trợ Aiki blog Forum Liên lạc Cấu trúc site
Suy niệm trong ngày:
Aikido không nhằm chiến đấu hay tiêu diệt kẻ thù. Aikido là con đường đưa đến hòa hợp tất cả mọi người trong một gia đình. (Ueshiba Morihei)
Mới trong ngày
Nhịp sống Aikido
Đạo đường
Võ sư - Huấn luyện viên
Địa chí
Rong chơi
Ảnh sinh hoạt
Dòng sử
Phỏng vấn
Oai hùng Việt Nam
Lý thuyết
Giáo dục Aikido
Thư mục
Thuật ngữ
Kỹ thuật
Trắc nghiệm
Y khoa thể thao
Võ thuật đông tây
Vui cười
Giai thoại
Văn
Thơ
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp Đà Lạt
Video
Aiki shop
Cảo thơm lần giở
TRAO ĐỔI
MÙA XUÂN KỶ SỬU 2009
  Từ điển  
Nhập từ
Chọn từ điển
   
Số lượt truy cập
    8059392    
 
Trang chủ Oai hùng Việt Nam Lễ hội cổ truyền (3)
Lễ hội cổ truyền (3)

 

 

(Tìm hiểu võ thuật Xuân Tân Mùi 1991)

 

Lạc Hùng

Đánh cờ người

V. Hội “Hèm” các Thành Hoàng

 

“Hèm” là một nghi thức diễn lại cá tính hoặc một đặc điểm nào đó của những vị Thành Hoàng tức vị thần cai quản từng địa phương. Mỗi vị Thành Hoàng đều có cá tính hoặc các sự tích đặc biệt khác nhau nên hội “Hèm” mang nhiều màu sắc rất đa dạng.

 

Hèm Quật Bò

 

Bò ở đây không chỉ con bò mà chỉ người ta ngã nằm bò. Quật bò là quật cho ngã bò lê bò lết.

 

Mỗi năm, trọn buổi sáng Mùng 3 Tết, dân làng Tích Sơn (Vĩnh Phú) tập trung trước Đình để tổ chức các trò vui và chờ cơ hội thực hiện tục Quật Bò. Tục này thường nhắm vào các khách xa không thông hiểu về “hèm” của làng. Khi dân làng tập trung làm lễ, không một ai được đứng trước cửa Đình. Nếu có ai làm như vậy mà dân làng không phản ứng thì Thành Hoàng sẽ nổi giận và cả làng sẽ xui xẻo. Khi có người xuất hiện trước Đình, thanh niên trong làng lập tức xông tới quật cho ngã bò ra đất. Nếu người đó cố đứng dậy thì sẽ bị quật tiếp, bất kể thương tích ra sao. Muốn khỏi bị quật chỉ có cách lăn ra hai khu ruộng bên cạnh sân Đình là nơi dành cho khách lạ thập phương. Khi đã tới khu này thì tha hồ đi đứng. Tục này đã tác hại không ít phóng viên nhiếp ảnh vì không rõ tập tục dám ngang nhiên xuất hiện trước cửa Đình vào sáng Mùng 3 Tết. năm 1938, một người ở tỉnh Vĩnh Yên đã bị quật tới bẹp chiếc máy hình và mặt mày sưng tím. Tất nhiên, dân làng không thù hận những người này, nhưng chỉ thực hiện một nghi tiết bắt buộc để nhắc lại tính cách của  vị Thành Hoàng.

Vị Thành Hoàng này vốn là một tay cướp hung bạo. Kẻ cướp khi đi hành nghề rất cữ gặp người giữa đường, vì cho là “chạm vía”. Người không may gặp gỡ này sẽ bị bắt trói vứt vào một xó, hoặc sẽ bị giết ngay. Những người bị trói bỏ lại có thể hy vọng được tha chết nếu kẻ cướp thắng lợi trở về. Thành Hoàng làng Tích Sơn chỉ là một tên cướp nên tục đánh bò nhằm diễn lại đặc điểm trên. Người xuất hiện trước cửa Đình bị coi là “chạm vía” thần linh nên phải quật cho nhừ tử tới mức không đứng lên nổi.

 

Đánh Bệt

 

Đánh Bệt bộc lộ một tính chiến đấu rất cao và là một hội lớn vào dịp đầu năm mới tại Kẻ Nôi, huyện Tiên Lữ, Hưng Yên (nay là Hải Hưng).

Nghi thức mở đầu hội này rất long trọng gồm đủ mọi thứ tế lễ, rước kiệu, rước đèn, các trò vui thông thường như múa lân, múa rồng… Kế tiếp, một số thanh niên khỏe mạnh, giỏi võ được chọn để đóng vai những kẻ ăn xin. Các thanh niên này phải làm mọi cách để xâm nhập các làng lân cận. Việc này hết sức khó khăn và nguy hiểm vì các làng lân cận cũng quyết tâm không cho đám ăn xin kia xâm nhập. Vì người Kẻ Nôi tin là làng mình sẽ làm ăn phát đạt nếu các thanh niên xâm nhập nổi một làng lân cận trong khi các làng lân cận lại nghĩ họ sẽ khó khăn vất vả nếu việc đó xảy ra. Thành ra, các làng này cũng huy động gần như toàn bộ dân chúng để ngăn chặn đám ăn xin Kẻ Nôi ở ngoài vòng rào làng. Nhưng, dù khó khăn cách nào cũng phải cố gắng đi tới. Những cuộc ngăn chặn biến thành xô xát và kẻ nào mạnh sẽ thắng. Thanh niên hành khất chỉ là một số nhỏ nên phải chiến đấu rất gay go để loại đám đông đối thủ cản đường. Họ chỉ ngưng chiến đấu khi đã lọt được vào trong làng lân cận hoặc bị đánh cho nằm bệt không ngóc đầu lên nổi. Hằng năm số thanh niên Kẻ Nôi bị đả thương nặng rất nhiều, nhưng hội đánh bệt không năm nào được đứt quãng. Đây là một nghi thức không thể thiếu để thể hiện đặc tính của vị Thành Hoàng Kẻ Nôi vốn xuất thân là một kẻ ăn xin. Điểm vui là sau ngày đánh bệt dữ dội này thì các làng tỏ ra thân ái tới viếng thăm lẫn nhau để an ủi những kẻ không may bị đánh đòn nặng.

 

Đấm Nhau

 

Thành Hoàng thôn Thượng, xã Duyên Tục, phủ Tiên Hưng, Thái Bình có tên gọi là Thần Đấm, vốn là một tên trộm. Tên trộm này bị bắt và bị đánh chết, sau hiển linh nên được dân chúng thờ. Nhớ lại tích của vị Thần, dân làng đã dành đêm cuối cùng của hội tế thần để diễn lại chuyện xưa. Vào đêm đó, sau khi tế thần xong, đèn đóm lập tức tắt hết. Tất cả những người có mặt, bất kể trẻ già, trai gái đều lao vào đấm đá lẫn nhau. Đây là một cuộc loạn chiến kéo dài, vì mỗi người là một phe chống đối tất cả, mạnh ai nấy đấm, mạnh ai nấy đỡ trong bóng đêm đen đặc. Sau một thời gian dài nện nhau nhừ tử, đèn đuốc được thắp sáng trở lại và tất cả đều bắt đầu lo việc săn sóc những kẻ bị thương.

 

Hai Xã Xáp Chiến

 

Đây là xã Sài Sơn (Sơn Tây) và xã Thụy Khê (ngoại ô Hà Nội) Thành Hoàng hai xã này vốn là kẻ thù lúc sinh thời nên hai xã có tục diễn lại bằng trận đánh hằng năm tại hội Xuân.

 

Vào ngày Mùng 6 Tết, trai tráng hai xã tập trung ở ranh giới chung, trang bị gậy gộc, gạch đá. Họ khiêu khích chửi bới nhau, tìm đủ lời lẽ thóa mạ rồi xông vào xáp chiến trí mạng. Tất nhiên không thiếu người mang thương tích nặng nề, nhưng không ai thù hận ai. Ngay ngày hôm sau hai xã đã qua lại thăm viếng, săn sóc chạy chữa cho những người bị thương với tình kết giao hết sức thân hảo.

 

Ba Xã Đánh Một

 

Tập tục được khởi diễn vào Mùng 4 Tết tại các xã Yên Lũng, Vân Lũng, Yên Thọ và xã Thượng Ốc thuộc tỉnh Hà Đông (nay là Hà Sơn Bình). Đúng ngày 4, ba xã trên kéo tới đầu xã Thượng Ốc chửi bới, khiêu khích. Xã Thượng Ốc gồm 3 thôn Yên Hạ, Ngự Cầu, Đào Nguyên đều phải im tiếng. Trưa hôm sau, dân 3 xã lại đến, bứt nhổ, phá phách cỏ cây, rau đậu… Dân Thượng Ốc vẫn phải nhịn. Ngày Mùng 6 dân 3 xã tiến tới phá lũy tre của xã Thượng Ốc và dân xã này vẫn không có phản ứng. Ngày Mùng 7, dân 3 xã tiến sâu hơn vào xã Thượng Ốc kêu réo tên các kỳ lão chức sắc Thượng Ốc ra chửi bới. Dân Thượng Ốc tiếp tục cắn răng làm thinh.

Qua ngày mùng 8, dân 3 xã bắt đầu réo tên Thành Hoàng xã Thượng Ốc ra chửi và dân Thượng Ốc lập tức phản ứng bằng gậy gộc. Cuộc cãi vã biến thành trận đánh dữ dội.

 

Không ai rõ tục lệ này xuất phát từ thần tích nào, nhưng cả 4 xã đều trân trọng tuân hành. Trong đầu mỗi người dân tại đây đều mang ý nghĩ nếu thiếu nghi thức này trong hội mùa Xuân thì cả 4 xã đều gặp khó khăn trong cuộc sống.

 

Sau trận đánh, ai về nhà nấy và tình giao hảo giữa 4 xã nhờ đó sẽ tăng thêm bằng những cuộc chăm sóc, an ủi lẫn nhau.

 

Lạc Hùng

 

  • Dẫn nhập
  • Giáo sư Đặng Thông Trị, vị sáng lập phong trào Aikido Việt Nam
  • Câu chuyện về Vs. Phạm Lợi
  • Tổ sư Hàn Bái Đường
  • Võ sư Ngô Quyền và việc xây dựng nền tảng lý thuyết Aikido Việt Nam
  • Thầy Năm Lắm
  • Taekwondo Việt Nam trên đấu trường Á Châu
  • Cuộc đời và võ nghiệp của cố giáo sư Hồ Cẩm Ngạc
  • Đôi dòng tự sự của võ sư Trần Tiến
  • Võ sư Quách Phước mải mê cùng võ thuật
  • Vs. Từ Thiện
  • Một tay oanh liệt vùng Tân Khánh - Bà Trà
  • Làng võ gọi người ấy là sư phụ Hoàng Kim
  • Võ sĩ Việt Nam đầu tiên đoạt huy chương vàng quốc tế
  • Làm trai cho đáng nên trai (1)
  • Làm trai cho đáng nên trai (2)
  • Binh bị Việt Nam qua các triều đại (1)
  • Binh bị Việt Nam qua các triều đại (2)
  • Binh bị Việt Nam qua các triều đại (3)
  • Binh bị Việt Nam qua các triều đại (4)
  • Hội Võ Mùa Xuân (1)
  • Hội Võ Mùa Xuân (2)
  • Hội Võ Mùa Xuân (3)
  • Lễ hội cổ truyền (1)
  • Lễ hội cổ truyền (2)
  • Những người phụ nữ giỏi võ trong lịch sử Việt Nam.
  • Đại lão võ sư Đào Thanh
  • NHỮNG CON RỒNG ĐÁNG KÍNH CỦA MIỀN ĐẤT VÕ
  • Những con rồng đáng kính của miền đất võ (TT)
  • VÕ SƯ PHAN TOÀN CHÂU.
  • VÕ SƯ PHAN TOÀN CHÂU. (TT)
  • Vang danh trên đất Pháp: Chưởng Môn Hoàng Nam.
  • Vang danh trên đất Pháp: Chưởng Môn Hoàng Nam. (tt)
  • VIỆT VŨ ĐẠO LÀ MỘT VÕ ĐẠO CHÂN CHÍNH.